Ήταν περίπου το 594 π.Χ, όταν ανέλαβε την εξουσία στην Αθήνα ο Σόλων.

Στα τέλη του 7ου – αρχές του 6ου αι. π.Χ  αρκετοί φτωχοί Αθηναίοι είχαν αναγκαστεί να εκχωρήσουν τη γη τους σε πλούσιους γαιοκτήμονες, με τη συμφωνία να την καλλιεργούν και να δίνουν στους προνομιούχους το 1/6 της παραγωγής αντί ενοικίου. Άλλοι δανείζονταν και καλλιεργούσαν τη γη των πλούσιων και ισχυρών με ενέχυρο την προσωπική τους ελευθερία – σύμφωνα με την τότε ισχύουσα νομοθεσία του Δράκοντα, ο αγρότης μπορούσε να εγγυηθεί την αποπληρωμή του χρέους του βάζοντας ως ενέχυρο τον εαυτό του (δανεισμός «επί σώμασιν»). Στην δεύτερη περίπτωση, αν οι όροι της συμφωνίας δεν ακολουθούνταν, οι αγρότες κινδύνευαν να υποδουλωθούν και να πουληθούν ως δούλοι, μακριά από την πόλη τους.

Με αυτές τις συνθήκες η οικονομική κατάσταση αρκετών Αθηναίων πολιτών επιδεινωνόταν διαρκώς, ενώ πολλοί είχαν ήδη καταλήξει να πουληθούν ως δούλοι. Αυτό οδήγησε σε οικονομική και κοινωνική κρίση, την οποία ο Σόλων, μόλις ανέλαβε την εξουσία, προσπάθησε να εκτονώσει κάνοντας οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

Σεισάχθεια = αποτίναξη βαρών (χρεών)

Το πρώτο νομοθέτημα του Σόλωνα ήταν η σεισάχθεια. Ο όρος είναι σύνθετος, από το σείω (ταρακουνώ) + άχθος (βάρος, χρέος). Ουσιαστικά σήμαινε την «αποτίναξη των βαρών (χρεών)». Η σεισάχθεια βέβαια δεν προέβλεπε διαγραφή ολόκληρου του χρέους αλλά μόνο ανακούφιση των οφειλετών – που ήταν έρμαια στα χέρια των πλούσιων τοκογλύφων – περιλαμβάνοντας συγκεκριμένα μέτρα για τη διευκόλυνση εξόφλησης των χρεών. Προέβλεπε όμως κατάργηση του δανεισμού με εγγύηση το «σώμα» (προσωπική ελευθερία) του δανειολήπτη και των μελών της οικογένειάς του, απελευθέρωση των Αθηναίων που είχαν γίνει δούλοι λόγω χρεών στην Αθήνα και επαναφορά στην πόλη αυτών που είχαν ήδη μεταπωληθεί στο εξωτερικό. Απάλλασσε δηλαδή τους ακτήμονες πολίτες από τον φόβο της πιθανής υποδούλωσης.

Πάντως, η σεισάχθεια δεν δημιουργήθηκε για να καταργήσει τη δουλεία, αλλά για να απελευθερώσει τους δούλους από τα χρέη τους.

Οι μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα άφηναν δύο εξαιρέσεις σχετικά με τη δουλεία: Ο κηδεμόνας άγαμης γυναίκας που είχε χάσει την παρθενία της είχε το δικαίωμα να την πουλήσει για δούλη και ένας πολίτης μπορούσε να αφήσει έκθετο ένα ανεπιθύμητο νεογέννητο.

Δίκαιη ανισότητα

Τα νομοθετικά μέτρα του Σόλωνα βασίζονταν στην αρχή της δίκαιης ανισότητας και όχι της απόλυτης ισότητας, ενώ επεδίωκαν να αποτρέψουν την εμφύλια διαμάχη και τη διάλυση της πολιτικής κοινότητας της Αθήνας, διατηρώντας παράλληλα την κοινωνική διαστρωμάτωση.

Μετά τη σεισάχθεια προχώρησε στον διαχωρισμό των Αθηναίων πολιτών σε κοινωνικές τάξεις με βάση τα εισοδήματά τους από την παραγωγή τους σε σιτηρά, ελαιόλαδο και κρασί. Έτσι ο πληθυσμός της Αθήνας χωρίστηκε σε τέσσερις τάξεις, η κάθε μία με συγκεκριμένα πολιτικά προνόμια. Το αποτέλεσμα ήταν οι ευγενείς να αντικατασταθούν σταδιακά από μία αριστοκρατία πλουσίων, καθώς η συμμετοχή στη νέα τάξη εξαρτιόταν πλέον από τις οικονομικές αλλαγές. Κάθε επιτυχημένος οικονομικά Αθηναίος μπορούσε να ενταχθεί στην προνομιούχα τάξη των κυβερνώντων, ενώ όσοι έχαναν την περιουσία τους έπαυαν να ανήκουν σε αυτήν. Η εξουσία ανήκε σε όσους υπερείχαν σε πλούτο γης.

* Πληροφορίες: el.wikipedia.org

Αν θέλεις να λύσεις κι άλλες απορίες, κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook