Ποια πανάκριβη ουσία… βρομίζει πανάκριβα αρώματα;

Γοητευτικά, ακριβά αρώματα κλεισμένα σε μπουκάλια πολυτελείας θεωρούνται ότι τονίζουν τη θηλυκότητα (ή την αρρενωπότητα, αντίστοιχα) και είναι συνώνυμα του καλού γούστου. Προορισμένα για επιλεκτικές μύτες, είναι φτιαγμένα από εκλεκτά υλικά. Όπως σκόνη από… αποξηραμένο εμετό (ή τέλος πάντων γαστρεντερικά απόβλητα) φάλαινας, συστατικό που θεωρείται ότι προσθέτει κάτι μαγνητικό, αισθησιακό και ζωώδες στο ανθρώπινο δέρμα.

Το αηδιαστικό απόβλητο αναφέρεται συνήθως ως «νότες κεχριμπαριού» και αποτελεί το πιο ακριβό και περιζήτητο αρωματικό υλικό εδώ και χιλιετίες. Πρόκειται για το Ambergris, γκρίζο κεχριμπάρι ή αλλιώς αμπέρι. Ωστόσο, ο μοριακός βιολόγος Christopher Kemp, συγγραφέας του βιβλίου «Επιπλέων χρυσός: Η φυσική (και αφύσικη) ιστορία του γκρίζου κεχριμπαριού» – Floating gold: The natural (and unnatural) history of ambergris, ισχυρίζεται ότι δεν πρόκειται για εμετό αλλά για περιττώματα φάλαινας, που επιπλέουν στους ωκεανούς πριν ξεβραστούν σε κάποια ακτή και μοσχοπουληθούν σε εταιρίες αρωματοποιείας. Αν ισχύει αυτό, τότε τι βάζουμε τόσα χρόνια στο δέρμα μας για να μυρίζουμε όμορφα (!);

Η δυσπεψία της φάλαινας κοστίζει χιλιάδες δολάρια!

Το γκρίζο κεχριμπάρι είναι εξαιρετικά σπάνιο, επομένως πολύτιμο σχεδόν όσο και το χρυσάφι. Η τιμή του κυμαίνεται γύρω στα 20.000 δολάρια το κιλό. Όμως πώς συλλέγεται; Ας δούμε πρώτα πώς παράγεται.

Όπως εξηγούν οι επιστήμονες, όταν οι φάλαινες φυσητήρες καταναλώνουν γιγάντια καλαμάρια, σουπιές και οστρακοειδή, έχουν δυσκολία στο να χωνέψουν τα σκληρά μέρη τους. Γι΄ αυτό το πεπτικό τους σύστημα εκκρίνει μια λιπαρή ουσία (αντίστοιχη της χολής), που περιβάλλει το δύσπεπτο τμήμα των θαλασσινών φτιάχνοντας μια μάζα.

Η μάζα αυτή (κάτι σαν γιγάντια πέτρα χολής) αποβάλλεται από το έντερο της φάλαινας και η ποσότητά της μπορεί να φτάσει μέχρι και εκατοντάδες κιλά τον χρόνο. Οι χολόλιθοι αυτοί ξεβράζονται (λόγω παλίρροιας) σε κάποια παραλία.

Όποιοι… τυχεροί τους ανακαλύψουν κατά σύμπτωση – όπως π.χ. στη Νέα Ζηλανδία, την Αυστραλία, τη Σκωτία και την Αγγλία – και καταλάβουν περί τίνος πρόκειται, τους μοσχοπουλούν στην αγορά.

Ζωώδης μυρωδιά…

Στην πραγματικότητα όμως, σύμφωνα με τον Kemp, υπάρχει ένα υπόγειο δίκτυο από τυχοδιώκτες συλλέκτες και μεταπράτες, οι οποίοι γνωρίζουν καλά πότε ο καιρός θα φέρει το αμπέρι στις ακτές – και τότε, όποιος προλάβει. Κάποιοι μάλιστα είναι ικανοί να το αποσπάσουν βίαια από τον πρωκτό της φάλαινας, αν βρεθούν σε χώρο με σφάγια φαλαινών.

Επειδή δεν είναι εύκολο να το ξεχωρίσεις ανάμεσα σε άλλα απόβλητα, ο πιο σίγουρος τρόπος είναι να το… μυρίσεις: Το φρέσκο αμπέρι είναι σχεδόν μαύρο και λέγεται ότι μυρίζει σαν κοπριά αγελάδας (όταν ωριμάσει και οξειδωθεί, αυτή η μυρωδιά αλλάζει και γίνεται πιο…εκλεπτυσμένη), ενώ το… ώριμο μπορεί να είναι υπόλευκο, κιτρινωπό, γκρίζο ή καστανό.

Είναι μια στερεά, αδιαφανής, εύφλεκτη κηρώδης μάζα, που θυμίζει κομμάτι σκληρού, παλιού τυριού με έντονη μυρωδιά. Με την πάροδο του χρόνου λέγεται ότι μυρίζει πιο…γλυκά, σαν ένα περίεργο μείγμα από καπνό, βρεγμένη γη, σάπιο ξύλο και γυαλιστικό επίπλων. Όταν το αναλάβει η επιστήμη της χημείας, παίρνει την καθαρή μορφή του και αποκτά μια πιο ευχάριστη μυρωδιά, η οποία στην αρωματοποιία χαρακτηρίζεται ως ζωώδης (animalic).

Οι απόψεις βέβαια διίστανται: Κάποιοι τη θεωρούν αηδιαστική, ενώ άλλοι την κατατάσσουν στις … αισθησιακές. Προστίθεται τόσο σε αντρικά όσο και σε γυναικεία αρώματα ως ενισχυτικό και σταθεροποιητικό στοιχείο, αφού αργεί πολύ να εξατμιστεί. Μία σταγόνα του έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει καταλυτικά ένα άρωμα κάνοντάς το να παραμένει πολλές ώρες στο δέρμα, όπως εξηγούν οι αρωματοποιοί.

Φημολογείται ότι, αν πέσει μία σταγόνα αμπέρι σε ένα κομμάτι χαρτί και φυλαχτεί μέσα σε ένα κλειστό βιβλίο, το άρωμά του θα παραμείνει για 40 χρόνια, ενώ αν πέσει στα δάχτυλα θέλει πολλές μέρες και καλό πλύσιμο για να φύγει. Έτσι έχει χρησιμοποιηθεί επίσης για να αρωματίσει αποξηραμένα φρούτα και καπνό τσιγάρων.

Το ερώτημα βέβαια είναι αν η συλλογή και η χρήση του είναι νόμιμες, αλλά αυτό εξαρτάται από τους νόμους της κάθε χώρας. Για παράδειγμα, στη Γαλλία – την καρδιά των ακριβών αρωμάτων – είναι νόμιμο, ενώ στις ΗΠΑ έχει απαγορευτεί από το 1972.

Άρωμα από το σάλιο του δράκου

Το εμπόριο του γκρίζου κεχριμπαριού ανθίζει εδώ και αιώνες. Οι Κινέζοι το ονόμαζαν «άρωμα από το σάλιο του δράκου» πιστεύοντας πως είναι το σάλιο που κυλά απαλά από τα χείλη των θαλάσσιων δράκων, όταν αυτοί κοιμούνται μακάρια επάνω στα βράχια της θάλασσας.

Οι Ιάπωνες, πιο προσγειωμένοι, το ονόμαζαν από πολύ παλιά «περιττώματα φαλαινών». Βέβαια όλων αυτών είχαν προηγηθεί οι Αιγύπτιοι της αρχαιότητας, οι οποίοι το χρησιμοποιούσαν ως θυμίαμα και φάρμακο για διάφορες ασθένειες.

Ακόμα, δεν λείπουν οι φήμες για τις αφροδισιακές του ιδιότητες, γι΄ αυτό κάποιοι (π.χ. τον Μεσαίωνα) το προσέθεταν στο φαγητό και το ποτό τους ως καρύκευμα – συνήθεια που, όπως λέγεται, σε κάποια μέρη διατηρείται ως σήμερα.

Αγαπημένο της Μαρίας Αντουανέτας

Τα προηγούμενα χρόνια έγινε γνωστό ότι αναπαράχθηκε (σε περιορισμένη ποσότητα) το άρωμα που φορούσε πριν από 200 χρόνια η Μαρία Αντουανέτα, παρασκευασμένο ειδικά για εκείνη. Αν αναλογιστούμε ότι το βασικό συστατικό του ήταν το γκρίζο κεχριμπάρι, ίσως δικαιολογείται η τιμή του πρότυπου αρώματος: 11.000 δολάρια το μπουκάλι.

Το αμπέρι υπήρξε επίσης αγαπημένο του βασιλιά Καρόλου Β΄ της Αγγλίας, όχι ως άρωμα αλλά ως… λιχουδιά (μαζί με αβγά). Το ίδιο γούστο είχε και ο Λουδοβίκος ο 15ος, ο οποίος αρωμάτιζε με αυτό τα αγαπημένα του πιάτα. Όσο για την βασίλισσα Ελισάβετ Α΄, απλώς το χρησιμοποιούσε για να αρωματίζει τα γάντια της…

Σε κρεατόπιτες και ποτά!

Στη σύγχρονη εποχή το αμπέρι κατάφερε να μπει ακόμα και σε κρεατόπιτες και ποτά, για να προσδώσει τη… μοναδική νοστιμιά του (!)  και να κάνει τη διαφορά. Όπως η πίτα αξίας 4.700 δολαρίων που εμπνεύστηκε ο σύγχρονος σεφ Andrew Stellitano ή τα ενισχυμένα με γκρίζο κεχριμπάρι ποτά που σερβίρονται σε πολυτελή αμερικανικά μπαρ, σύμφωνα με το businessweek.

Έφτιαξαν χημικό υποκατάστατο, για να μην μας λείψει…

Η βιομηχανία αρωμάτων, λόγω της σπανιότητας και της υψηλής τιμής του υλικού, φυσικά επιχείρησε (και τα κατάφερε) να φτιάξει χημικό υποκατάστατο χρησιμοποιώντας ένα συστατικό του φασκόμηλου και ένα… κολοβακτηρίδιο, το Escherichia coli, το οποίο βρίσκεται στα κόπρανα ζώων και ανθρώπων.  Έτσι, για να μην το στερηθούμε…

Αν θέλεις να λύσεις κι άλλες Απορίες και να μάθεις Αλήθειες, κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΜΑΣ

ΔΗΜΟΦΙΛΕΙΣ ΑΠΟΡΙΕΣ

ΔΙΑΛΕΧΤΕΣ ΑΠΟΡΙΕΣ

Πώς θα ξεπεράσεις έναν χωρισμό γρήγορα και ανώδυνα;

Οι ειδικοί τονίζουν ότι πρέπει να δυναμώσεις τόσο την ψυχή όσο και το σώμα, ώστε να βγεις γρήγορα από αυτή την άσχημη κατάσταση. Μην χάνεις χρόνο, έρχονται νέες εμπειρίες που μπορεί να είναι καλύτερες και...

Σε πόσες μέρες μπορείς να αυξήσεις τη σβελτάδα του μυαλού σου;

Μέσα σε μόλις τέσσερις μέρες ο εγκέφαλος μπορεί να… απογειωθεί παρουσιάζοντας σημαντική βελτίωση στη μνήμη, την αντίληψη...

Πότε μια απλή ακαταστασία μετατρέπεται σε… Φύρδην μίγδην;

Όταν θέλουμε να δώσουμε έμφαση στην περιγραφή μιας ακαταστασίας, χρησιμοποιούμε συχνά την αρχαία έκφραση "Φύρδην μίγδην". Ξέρεις τι σημαίνει ακριβώς; Και το φύρδην και το μίγδην είναι αρχαία...

ΑΛΗΘΕΙΑ...